Śladami bohaterów - śladami walk o niepodległą

Od 17 do 22 września 2018 odwiedziliśmy trzy kraje - Litwę, Łotwę i Białoruś, kilkanaście miejscowości, przejechaliśmy półtora tysiąca kilometrów, przez tydzień poznawaliśmy miejsca pamięci związane z odzyskaniem przez Polskę niepodległości.

Szlak wyjazdu edukacyjnego wiódł przez cmentarze żołnierzy poległych w pierwszej i drugiej wojnie światowej, wojnie polsko - bolszewickiej, miejsca urodzenia wielkich Polaków i ślady potęgi Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Z naszego powiatu uczestniczyli uczniowie Liceum Ogólnokształcącego w Siemiatyczach – Gabriela Boguszewska i Mateusz Sidorowicz, z Technikum w Ostrożanach – Kamil Czarkowski, z Technikum w Czartajewie - Patryk Toczyński oraz opiekun Pani Bożena Krzyżanowska. 

W pierwszym dniu wyjazdu mieliśmy możliwość oddać hołd poległym żołnierzom AK w bitwie pod Krawczunami, odwiedzić cmentarz wileńską Rossę, zapalić znicze na grobach poległych żołnierzy walk 1918-1920r., wojny obronnej 1939r. i Operacji Ostra Brama 1944r. Oddaliśmy hołd Marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu, gdzie na wileńskiej Rosie spoczywa jego serce razem z ciałem ukochanej matki. Odbyliśmy uroczą wycieczkę po Wilnie. Wykład Przemysława Czyżewskiego z białostockiego Oddziału IPN przybliżył nam obraz stosunków polsko–litewskich w latach 1918-1922.

 

Dzień drugi rozpoczął się od stacji kolejowej w Bezdanach. W miejscu tym 26 września 1908 r. Józef Piłsudski wraz z szesnastoma innymi członkami Organizacji Bojowej PPS przeprowadził udany napad na pociąg przewożący pieniądze z podatków zebranych z ziemi polskich z terenu zaboru rosyjskiego. Zdobyto wówczas ok. 200 tys. rubli, które wykorzystano na dalszą działalność niepodległościową.


W urokliwym, drewnianym kościółku, w miejscowości Powiewiórka, gdzie w 1867 r. został ochrzczony Józef Piłsudski, ks. Adam Szot odprawił uroczystą Mszę Świętą, w której udział wzięli wszyscy uczestnicy wyjazdu.


Następnie przejechaliśmy do Zułowa, miejsca urodzenia Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego.


W Dyneburgu odbyło się spotkanie z mieszkającymi tam Polakami. Pan Ryszard Stankiewicz przybliżył nam historie walk polskich legionistów o Dyneburg, opowiedział o znajdującej się tam mogile poległych żołnierzy, która zniszczona została w drugiej połowie lat 50-tych XX w. przez władzę sowiecką. Zapalono znicze przy pomniku symbolizującym dawny cmentarz legionistów.


Młodzież odwiedziła cmentarz w Ławkiesach na Łotwie, na którym znajdują się groby kilkudziesięciu żołnierzy z 1 Pułku Piechoty Legionów poległych we wrześniu 1919 r. w czasie tzw. Kampanii Łatgalskiej. Wówczas to wojsko polskie pod dowództwem gen. Edwarda Rydza-Śmigłego wyzwoliło terytorium Łatgalii z rąk bolszewików.

Kolejne cztery dni spędziliśmy na Białorusi

Odwiedziliśmy Brasław, główne miasto pojezierza Brasławskiego zobaczyliśmy Górę Zamkową, kościół katolicki oraz Muzeum Krajoznawcze. Głębokie - zespół klasztoru karmelitów, kościół katolicki, klasztor bazylianów w Berezweczu oraz w miejscowości Dołhinów odwiedziliśmy cmentarz wojenny z maja 1920 r. gdzie spoczywają żołnierze 8 Pułku Piechoty Legionów walczący z wojskami bolszewickimi.

Kolejne miejsce, które zrobiło na nas niesamowite wrażenie to CHATYŃ – memoriał upamiętniający (spalenie) pacyfikację 618 wsi na terenie dzisiejszej Białorusi podczas II wojny światowej przez Niemców, ustanowiony na miejscu polskiej wsi Chatyń spalonej 22 marca 1943r. Symboliczne piece oraz kolumny z dzwonami, które biją co 30 sekund upamiętniają, że co 30 sekund podczas II wojny światowej ginął człowiek. Nazwa nieprzypadkowa, gdyż sowieci chcieli pokazać opinii międzynarodowej, że to Niemcy zgładzili ludność podczas II wojny światowej w Chatyniu, a nie Rosjanie w Katyniu. Oficjalnie kłamstwo zbrodni Katyńskiej ujawniono dopiero po upadku Związku Radzieckiego.


W godzinach popołudniowych odwiedziliśmy kolejne miejsce, które wywarło na nas ogromne wrażenie, bo też rozmiar zbrodni ogromny - to KUROPATY – las na obrzeżach Mińska. Miejsce śmierci i pochówku ok. 200 tysięcy ofiar stalinowskiego terroru, gdzie leżą ofiary ludności polskiej, białoruskiej, litewskiej, żydowskiej jak również wiele ofiar nieznanych. Ksiądz Adam Szot poprowadził modlitwę, zapaliliśmy biało-czerwone znicze, wysłuchaliśmy krótkiego wykładu pani Magdy Dzienis-Todorczuk


Po zakwaterowaniu nocą zwiedzaliśmy pięknie oświetlony Mińsk

Czwartego dnia zwiedzaliśmy Mińsk następnie Galerię Januszkiewiczów (Walery Januszkiewicz jest twórcą pomnika Adama Mickiewicza w Nowogródku i wielu innych rzeźb na Białorusi) w miejscowości Raków, którą opisał Sergiusz Piaseckiego m.in. „Kochanku Wielkiej Niedźwiedzicy”. Następnie widzieliśmy MIR – zamek z XVI w., wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO i zespół pałacowo – parkowy, dawna rezydencja i ośrodek dóbr Radziwiłłów w Nieświeżu. Nocowaliśmy w Baranowiczach w Domu Pielgrzyma SVD, gdzie wieczorem wielu wzruszeń dostarczyła nam wieczornica przygotowana przez uczniów wszystkich szkół.

 

21.09 2018 zwiedziliśmy Nowogródek - Góra Zamkowa z ruinami zamku Mendoga, kopiec Mickiewicza, kościół farny z cudownym obrazem Matki Boskiej Nowogródzkiej, cerkiew prawosławna (XVIIw.).

 

Następnie przejechaliśmy do Brzozówki – w miejscowej hucie w 1935r w maju wykonana była urna na serce Józefa Piłsudskiego, w której zostało złożone serce Marszałka na wileńskiej Rossie. Lida – zamek, kościół parafialny i Krwawy Bór– miejsc bitwy stoczonej w dniach 27 i 28 września 1020r. w lasach na ziemi lidzkiej; pomnik. 

Odwiedziliśmy również Wasiliszki – Dom-muzeum Czesława Niemena, kościół Św. Piotra i Pawła


Odwiedziliśmy Szczuczyn - kościół katolicki pw. Serca Jezusowego i św. Teresy, wewnątrz tablica upamiętniająca poległych żołnierzy Szczuczyńskiego Obwodu AK oraz nauczycieli i uczniów gimnazjum, którzy zginęli w więzieniach i łagrach; 

GRODNO – spojrzenie na Stary i Nowy Zamek; stary cmentarz katolicki z kwaterą żołnierzy polskich poległych w latach 1919-1920 oraz symbolicznym grobem Tadzia Jasińskiego, 14-letniego obrońcy Grodna we wrześniu 1939r.
W Wołkowysku odwiedziliśmy szkolę polską w której uczą się polskie dzieci od klasy I szkoły podstawowej do matury.

Ostatniego dnia naszego pobytu na Białorusi zwiedziliśmy kościół św. Trójcy, malownicze ruiny zamku Sapiehów w Różanej. Następnie dawny pałac Pusłowskich, u podnóża dawny folwark Mereczowszczyzna: zrekonstruowany dworek – miejsce urodzenia Tadeusza Kościuszki, obecnie muzeum – zwiedzanie oraz kościół św. Trójcy – miejsce chrztu Kościuszki w Kosowie Poleskim.

Następnie przejechaliśmy do Brześcia zwiedziliśmy Twierdzę Brzeską, polski cmentarz wojskowy. Udaliśmy się do miejscowości Skoki, zwiedziliśmy Muzeum gdzie urodził się Julian Ursyn Niemcewicz. Następnie zespół pałacowo-parkowy Potockich; kościół św. Trójcy, stary cmentarz w Wysokie Litewskie.

 

W godzinach wieczornych wróciliśmy do Siemiatycz zmęczeni, ale pełni niezapomnianych wrażeń. Wyjazd ten pozostanie w naszej pamięci jako wspaniała lekcja „żywej historii” Polski i jej tragicznych losów w drodze do Niepodległości.
„Aby człowiek wiedział dokąd zmierza, musi wiedzieć, skąd pochodzi.
Naród bez historii błądzi jak człowiek bez pamięci…”
Uczestnicy

Podsumowanie projektu odbędzie się 22 października 2018 roku w IPN Białystok.

Zapraszamy do wysłuchania reportażu Pani Agnieszki Czarkowskiej, dziennikarki Radia Białystok, która uczestniczyła w tym wyjeździe.


http://www.radio.bialystok.pl/reportaz/index/id/160060